AFC Cup là gì? – Lịch sử hình thành và thể thức thi đấu

AFC Cup là giải đấu bóng đá câu lạc bộ chuyên nghiệp hàng thứ hai của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), đứng sau giải bóng đá câu lạc bộ hàng đầu châu Á là AFC Champions League. Hãy cùng chúng tôi làm rõ chi tiết về AFC Cup là gì?, nghiên cứu từ lịch sử đến thể thức thi đấu. 

1. Lịch sử hình thành

AFC Cup được ra đời năm 2004, thay thế cho giải đấu cũ là AFC Champions League trước khi có sự tái cấu trúc năm 2002. Ban đầu, giải đấu được tổ chức cho các câu lạc bộ có thành tích cao nhất tại các giải đấu quốc nội của các liên đoàn thành viên AFC có trình độ bóng đá ở mức trung bình. Mục tiêu ban đầu là tạo ra một sân chơi cạnh tranh công bằng, giúp các câu lạc bộ nhỏ hơn có cơ hội tham gia giải đấu quốc tế và nâng cao trình độ chuyên môn.

Từ năm 2009, AFC đã thực hiện cải cách lớn cho hệ thống giải đấu câu lạc bộ châu Á: các đội bóng có trình độ cao nhất sẽ tham gia AFC Champions League, trong khi những đội bóng thuộc cấp độ tiếp theo sẽ thi đấu tại AFC Cup. Đến năm 2025, AFC đã tiếp tục thực hiện tái cấu trúc toàn diện hệ thống giải đấu, giúp tăng tính hấp dẫn và độ cạnh tranh cho các giải đấu nội địa và quốc tế châu Á.

2. Thể thức thi đấu

Quyền tham gia và quy tắc chia bảng

Để có quyền tham gia AFC Cup, các câu lạc bộ phải đạt được thành tích tốt nhất tại giải đấu quốc nội của quốc gia mình, không tham gia được trực tiếp vào AFC Champions League. Số lượng suất thi đấu được phân bổ dựa trên điểm số xếp hạng bóng đá châu Á của AFC, được tính dựa trên kết quả thi đấu của các đội bóng trong các giải đấu quốc tế trong vòng 10 năm qua.

Hiện nay, tổng cộng có 36 câu lạc bộ tham gia AFC Cup, được chia thành 9 bảng đấu, mỗi bảng có 4 đội. Sự phân bổ suất thi đấu theo khu vực như sau:

12 đội từ khu vực Tây Á, chia thành 3 bảng

4 đội từ khu vực Trung Á, làm thành 1 bảng riêng

4 đội từ khu vực Nam Á, làm thành 1 bảng riêng

12 đội từ khu vực Đông Nam Á, chia thành 3 bảng

4 đội từ khu vực Đông Á, làm thành 1 bảng riêng

Mỗi đội sẽ thi đấu vòng tròn 2 lượt với các đội còn lại trong bảng, sau đó các đội có thành tích tốt nhất sẽ tiến vào vòng loại trực tiếp. Đặc biệt, từ năm 2025, hệ thống giải đấu đã được cập nhật để giảm chi phí di chuyển, giúp các đội bóng từ các quốc gia nhỏ hơn dễ dàng tham gia thi đấu hơn.

3. Các vòng đấu

Vòng bảng

Các đội trong cùng bảng sẽ thi đấu 2 trận đấu tại sân nhà và sân khách của từng đối thủ. Sau khi kết thúc vòng bảng, 3 đội nhất bảng và 1 đội nhì bảng có thành tích cao nhất sẽ tiến vào vòng loại trực tiếp khu vực. Đối với các khu vực có nhiều bảng thi đấu, đội nhì bảng có thành tích tốt nhất sẽ được nhận vé trực tiếp vào vòng tiếp theo mà không cần thi đấu vòng loại khu vực.

Vòng loại trực tiếp khu vực

Các đội đã qua vòng bảng sẽ thi đấu theo hệ thống cặp đấu một lượt tại sân nhà và sân khách. Kết quả tổng điểm của hai trận sẽ quyết định đội đi tiếp vào vòng chung kết khu vực. Tại khu vực Tây Á và Đông Nam Á, các đội vô địch khu vực sẽ đối đầu nhau để giành vé vào vòng chung kết tổng của AFC Cup.

Vòng loại trực tiếp liên khu vực

Các đội vô địch từ khu vực Trung Á, Nam Á và Đông Á sẽ thi đấu vòng loại trực tiếp để giành vé vào vòng chung kết tổng. Thường thì các đội từ khu vực Tây Á và Đông Nam Á sẽ có lợi thế hơn trong vòng này do số lượng đội tham gia nhiều hơn và trình độ bóng đá cao hơn.

Chung kết tổng

Chung kết tổng của AFC Cup sẽ được thi đấu theo dạng một lượt duy nhất, thường được tổ chức tại sân của đội vô địch khu vực Tây Á vào các năm chẵn và tại sân của đội vô địch liên khu vực vào các năm lẻ. Đội chiến thắng trong trận chung kết sẽ giành chức vô địch AFC Cup và có quyền tham gia vòng sơ loại AFC Champions League mùa giải tiếp theo.

4. Thay Đổi Mới Nhất Cho Mùa Giải 2026-2027

Theo thông tin cập nhật từ trang tin TV360, mùa giải AFC Cup 2026-2027,  blueberryjubilee.org nhận thấy sẽ có nhiều thay đổi quan trọng:

Chuyển đổi từ giải đấu thường niên sang chu kỳ 4 năm, để phù hợp với lịch trình của các giải đấu bóng đá quốc tế khác.

Tăng số lượng đội tham gia từ 36 lên 40 câu lạc bộ, với việc mở rộng thêm 4 suất thi đấu cho các quốc gia có trình độ bóng đá tăng trưởng nhanh.

Cập nhật quy tắc thay cầu thủ, cho phép mỗi đội thay đổi tối đa 5 cầu thủ trong suốt trận đấu, thay vì 3 cầu thủ như trước đây.

Sử dụng công nghệ VAR (Video Assistant Referee) tại tất cả các trận đấu vòng chung kết và vòng loại trực tiếp, giúp tăng độ chính xác cho các quyết định của trọng tài.

* Kết Luận

Tóm lại, AFC Cup là giải đấu bóng đá câu lạc bộ hàng thứ hai của châu Á, với lịch sử phát triển hơn 20 năm và nhiều thay đổi để phù hợp với xu hướng phát triển của môn thể thao vua. Giải đấu không chỉ mang lại những trận đấu hấp dẫn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trình độ bóng đá tại các quốc gia châu Á. Với những thay đổi mới nhất cho mùa giải 2026-2027, AFC Cup hứa hẹn sẽ trở thành một giải đấu càng thêm hấp dẫn và chuyên nghiệp hơn bao giờ hết.